Een eiken landhuis bouwen in de Ardennen

In november 2014 zijn wij begonnen aan de bouw van onze eigen showwoning in de Belgische Ardennen, op zo’n 500 meter hoogte bij Houffalize. Wij hebben het hele traject gevolgd, van de eerste graafmachine tot de eerste gasten. Dit is het volledige verslag — niet alleen wat er gebeurde, maar vooral waarom we bepaalde keuzes maakten.

Het ontwerp en de vergunning

De materiaalkeuze voor de gevels lag voor een groot deel vast: de gemeente Houffalize schreef voor waarmee er gebouwd mocht worden. De houten gevel werd uitgevoerd in eiken potdekselwerk, het dak in ardoise natuurleien, en de plint en de stenen gevelafwerking in natuursteen.

Vanuit de serre kijk je richting het zuidwesten. Door de grote open eiken topgevel ontstaat een blijvend vrij uitzicht over de Belgische Ardennen. Binnen is een grote vide met loopbrug gepland, waardoor ook vanaf de verdieping zicht op de natuur blijft — en het huis vanbinnen ruimtelijk en open aanvoelt.

Grondwerk en kelder

Het grondwerk begon met een verrassing: een zeer harde, leiachtige grondslag. De graafmachine moest hard werken om erdoorheen te komen. Het voordeel daarvan is duidelijk — deze woning gaat zeker niet verzakken.

De villa is volledig onderkelderd. De betonwanden van de kelder zijn opgebouwd uit holle betonblokken, in de holle ruimtes voorzien van de benodigde wapening en daarna volgestort met beton. Het kelderdek is opgebouwd uit breedplaatvloerelementen, met daarop wapening en een betondruklaag.

Toen die vloer er eenmaal lag, was de vorm van de woning al goed zichtbaar. De uitbouw aan de zuidwestgevel gaf meteen een idee van het uitzicht over de Belgische valleien.

Het eiken frame

Op maandag 24 november arriveerde de vrachtwagen uit Engeland met alle onderdelen van het eiken frame. Nadat de maatvoering op de vloer was uitgezet en gecontroleerd, kon de opbouw beginnen.

Alle houten onderdelen zijn genummerd en perfect op maat, waardoor het monteren razendsnel gaat. Die precisie is geen luxe: omdat er om dit frame heen prefab, dampopen en luchtdichte dak- en wandpanelen worden geplaatst, is de maatvoering van groot belang. We besteden dan ook veel aandacht aan de hoogtemaatvoering en aan het te lood zetten van de constructie.

Na drie dagen monteren stond het complete eiken frame. De eiken balklaag boven de keuken was klaar, de open vide goed zichtbaar, en het uitzicht over het dal richting Houffalize kwam er al doorheen. Dankzij het vakmanschap en de voorbereiding in onze fabriek passen alle eiken onderdelen tot op de millimeter. Dat merk je aan de sfeer op de bouwplaats.

Wanden en dak: waar de isolatiewaarde vandaan komt

De wandpanelen zijn dampopen en luchtdicht uitgevoerd en gevuld met 220 mm cellulose. Daarmee komt de isolatiewaarde van de wanden op ongeveer 7 uit.

Aan de binnenzijde is een installatiestrook aangehouden voor elektra en leidingen. Voordat de wanden aan de binnenkant gipsplaten krijgen, wordt die strook nog voorzien van 40 mm houtflexisolatie.

De kozijnen inclusief glas zaten al in de fabriek luchtdicht in de panelen verwerkt. Ze zijn uitgevoerd in gevingerlast iroko en blijven onbehandeld, waardoor ze mooi vergrijzen en straks goed aansluiten bij de vergrijsde eiken gevelbekleding. Bijkomend voordeel: er wordt geen hout verspild en er komen geen milieuonvriendelijke afwerkingsmaterialen aan te pas.

De dakpanelen zijn op dezelfde manier opgebouwd, met 245 mm cellulose. De isolatiewaarde van het dak komt daarmee rond de 9 uit. Rondom kregen de daken prefab eiken dakoverstekken en gootoverstekken, gemaakt van eiken sporen en eiken dakbeschot. De woning krijgt daarmee, zoals wij het noemen, een hoed op.

Terrassen, carport en de glazen topgevel

Aan de zuidwestgevel kwamen twee terrassen, aan de zuidoostgevel een dubbele eiken carport. De terrassen kregen eiken dakbeschot, de carport fijnbezaagd lariks — plus zonnepanelen, die een deel van de stroomvoorziening verzorgen. Beide terrassen zijn bereikbaar via dubbele openslaande deuren.

De grote topgevel is volledig van glas, gemonteerd en afgewerkt door een gespecialiseerd bedrijf uit Engeland. Het dubbele glas staat los vóór de eikenconstructie en is met rubbers afgewerkt; aan de buitenzijde zorgen rvs dorpels voor goede afwatering. In dezelfde gevel zit een iroko schuifpui.

Het dak is gedekt met grijze ardoise natuurleien — voorgeschreven in de vergunning, maar de grijze kleur en het natuurlijke uiterlijk passen ook uitstekend bij de rest van de woning.

De installaties

De basisverwarming bestaat uit lage-temperatuur vloerverwarming. Bijverwarmen gebeurt door warme lucht toe te voegen. De warmte wordt opgewekt door een luchtwarmtepomp die buiten onder de carport hangt, en die ook het warme tapwater in de 200-liter boiler verzorgt.

Het ventilatiesysteem heeft warmteterugwinning. De leidingen in de binnenwanden zijn goed geïsoleerd, mede om geluid en trilling te dempen.

Het grote voordeel van dit systeem zit in de zomer: door koud water door de vloer te leiden en koele lucht in te blazen, kan er ook gekoeld worden. Dat maakt het ook bij warm weer aangenaam wonen.

Verder ging er onder de grond een septictank en een regenwatertank van 7.500 liter. Het opgevangen hemelwater gaat via filters naar een apart watersysteem voor de toiletten en de buitenkranen.

Afbouw

Over de betonvloer is een pur-isolatielaag van circa 100 mm gespoten, met daarin alle leidingen weggewerkt — ook die voor het centrale stofzuigsysteem en de domotica. Daaroverheen kwam de vloerverwarming en een cementdekvloer van circa 80 mm. Na uitharding is daarop de natuursteenvloer gelegd: raamgezaagde hardsteen in wild verband, met dilatatievoegen vanwege het werken van de vloer bij temperatuurwisselingen.

De binnenwanden bestaan uit houten regelwerk met 12 mm gipsplaten, opgevuld met natuurlijke houtvezelisolatie. Die isolatie heeft niet alleen een thermische functie: door de hogere dichtheid werkt ze ook geluidwerend.

De eiken trappen naar verdieping en kelder kregen rvs slijtstrips en een whitewash-olieafwerking; de leuningen zijn massief staal, zwart ingepoetst.

Buiten is de gevel afgewerkt met winddroge eiken potdekseldelen. In de detaillering is er rekening mee gehouden dat er zo weinig mogelijk aftimmering nodig is. De eiken delen zijn onbehandeld toegepast — ze hebben een zeer hoge duurzaamheid, waardoor er geen onderhoud aan de gevels nodig is.

Opgeleverd

De binnenwanden zijn afgewerkt met zeer fijn glasvlies en kalkverf. In de detaillering is steeds gezocht naar zo min mogelijk krimpnaden tegen de eikenconstructie, en naar zoveel mogelijk zicht op het eiken frame. De balustrades zijn van hardglas, zodat het zicht vanaf de verdieping over de weilanden en het dal in het zuidwesten vrij blijft.

Rondom de woning en in de carport is grijze split aangebracht. De keerwanden en de tuintrap zijn afgewerkt met hardsteen.

Een jaar later

De modelwoning is inmiddels ruim een jaar in gebruik. Er zijn veel belangstellenden geweest die er een paar dagen hebben overnacht. Wat vrijwel iedereen noemt, is niet zozeer het ontwerp maar het gevoel: de prettige woonatmosfeer, de ruimtelijkheid, de sfeer. Wij denken dat dat komt door de combinatie van natuurlijke materialen, het dampopen luchtdichte dak- en wandsysteem en de cellulose-isolatie.

Hebt u nieuwbouwplannen, of wilt u meer weten over bouwen met een eiken frame? Bekijk onze eikenhouten woningen of neem contact op — dan kunt u de sfeer in de showwoning misschien binnenkort zelf ervaren.